Project: maquette idee tbv. Blinden en slechtzienden
Amsterdam, 25 maart 2009
Door Hannes Wallrafen
Vincent Bijlo zegt in een interview:
“Ik begreep pas hoe de Beurs, gebouwd door mijn overgrootvader Berlage, er uitzag toen ik een maquette voelde. Van wat ik niet kan voelen heb ik alleen een fragmentarisch beeld.”
Deze opmerking zette mij aan het denken.
Zou het mogelijk zijn om blinden vanuit het zintuig voelen ruimtes en gebouwen te laten ervaren?
Ik stel mij een opengewerkte maquette voor en moest denken hoe ik als kind met verbaasde ogen in het Rijksmuseum voor opengewerkte 17e eeuwse poppenhuizen stond te kijken. Helaas mocht ik de poppenhuizen niet aanraken. In de gedachte van mijn project, is het juist noodzakelijk de maquettes te bevoelen. Deze worden zo geconstrueerd dat blinde en slechtziende de ruimte heeft om met hun handen het opengewerkte interieur te verkennen. Hij voelt de koude van een stenen vloer, de warmte van een houten vloer en hoe uitgesleten traptreden naar de eerste verdieping leiden.
Een van de vragen luidt: Wat is voor de b/s het kloppende referentiekader?
Niet elk detail van het gebouw moet naar de maquette vertaald worden, een abstractie of vereenvoudiging is noodzakelijk.
De maquette kan ook de functie van een wegwijzer krijgen. Zo kan een sculptuur die voor b/s interessant is om te bevoelen beeld een plaats krijgen in de maquette en daarmee weet de b/s het beeld in het gebouw terug te vinden. Ook functionele plekken in een gebouw vind je terug in de maquette. Niet alleen de locatie van de WC, maar ook de plaats van de WC pot. Zo weet de b/s de weg naar de WC te vinden en tevens weet hij waar de WC pot staat.
Het tweede idee is om het bij een betreffende ruimte behorende geluid te laten klinken.Voetstappen in een grote zaal met een marmeren vloer klinken anders dan voetstappen in een kamer met een houten vloer en veel tapijten.
De akoestiek van een ruimte wordt bepaald door de geluidsreflectie’s. Zo klinkt een stem in het midden van een zaal anders dan in de uithoek van dezelfde zaal.
Tot hier aan toe heb ik de doelgroep afgebakend naar de wereld van de blinden en slechtzienden. Maar ik ben ervan overtuigd dat het maquetteproject door zijn tactiele en auditieve vorm ook een verrijking voor de ziende mens kan betekenen.
Volgens de organisatie Sensis, een zorginstelling voor blinden en slechtzienden, zijn in Nederland ca. 300.000 blinde en ernstig slechtziende mensen. Dat aantal stijgt verder naar ruim 400.000 in 2020. Een stijging van 35% die voornamelijk samenhangt met de vergrijzing. (bron: www.sensis.nl)
De bedoeling van het project is dat b/s zelfstandiger door het werkelijke gebouw kunnen lopen.
Uit gesprekken met deskundige docenten uit het onderwijs aan blinden, blijkt dat de maquette ook een functie als leer- en lesmodel kan krijgen.
De groep blindgeborenen vormen de grootste uitdaging, omdat zij meer conceptvorming nodig hebben om een gebouw te visualiseren.
De b/s ervaart de wereld vanuit het tactiele kanaal (via voelen).
Het geluid in de maquette is een exacte weergave van de geluiden die in de betreffende ruimte zijn opgenomen.
De belevingswereld van de blinden is driedimensioneler dan de onze, omdat ze alles met handen omvatten. Er bestaan tactiele plattegronden van gebouwen, alleen zijn die tweedimensionaal en vereisen een concept bij de b/s. Mijn project staat door zijn drie dimensionaliteit dichter bij de b/s.
.
Wat behelst het onderzoek?
Tot een keuze komen van tien representatieve openbare gebouwen verspreid over Nederland, het Muiderslot, de Ridderzaal en het Koninklijk paleis op de Dam. De keuze komt tot stand in samenwerking met de Rijksgebouwendienst. We denken ook aan het Anne Frank huis en een molen.
Het uiteindelijke doel is om elke maquette in het betreffende gebouw te plaatsen.
Over Hannes Wallrafen:
In 2004 moest ik mijn carriere als fotograaf beeindigen door een erfelijke oogziekte, die mij nagenoeg blind maakte. Sindsdien ben ik als geluidskunstnaar actief.
Hannes Wallrafen
Amstelkade 22 bg
1078 AD Amsterdam
020-6921 922
06-291 23 933
www.wallrafen.nl